Mostrando entradas con la etiqueta sitios. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta sitios. Mostrar todas las entradas

lunes, 9 de junio de 2008

A Lama do Carballal por uns cántaros de viño. Toponimia de Brumoso I

Na toponimia de San Ciprián hai unha chea de lamas, que en sentido xenérico seica viñan nomear un sitio onde nace unha fonte, un sitio predisposto a converterse nun lamacal onde un enterra os pés e as canelas. As lamas, en orixe, eran propiedade común, do concello. Foron pasando a ser propiedade privada porque o concello acordaba vendelas a quen tiña cartos, en diferentes momentos ou circunstancias. A miña mai contoume como pasou á familia do meu avó Constantino a Lama do Carballal. O concello estaba a traballar nun labor común, deses que eran tan habituais noutros tempos, cando había xente nas casas e era doado xuntar unha obreirada de trinta ou máis persoas, unha por casa habitada, para amañar os caminos no fin do inverno, ou para labrar os caños no comezo do verán. Todo se facía por común acordo e, aquel día, o común acordo dixo que había gana de beber viño. Un homiño chamado ti Puertiña -non sei se procedería de Castela ou de onde, pero o caso é que non erá o ti Portiña- ofreceuse a pagar o viño, non sei se sería un cántaro ou máis, a cambio da Lama do Carballal, e o trato quedou feito no momento. O comprador era un canameiro, un homiño con cartos para mercar a Lama (ou viño para xente con sede, máis ben) pero sen familia. De velliño, arrimouse á familia de meu avó materno, que herdou así a Lama do Carballal.
Logo de contar esta historia, imos recoller unha estremallagota de topónimos das proximidades do lugar pola parte noreste. Seguro que se me esquece algún paraxe que me podedes apuntar nos comentarios.

Ver mapa más grande
Augüeira, Porto da.- No cimo dos prados de Pombariño, no fondo dos prados do Carballal. Moita auga non hai nunca nese porto.
Bacelo, O.-Cortiñas que hai por baixo das viñas das Mioquiñas. Se cadra en tempos tamén había viñas, cos correspondentes bacelos.
Breas, As.-Prados, castiñeiros, touzas, entre Pombariño, o Carballal e Os Corzos.
Castro, O.-Faceira de leiras e Castiñeiros que está por riba do lugar en dirección noroeste. Limita con Rebordiño e Trasil, polo oeste, e con Pombariño, polo Norte.
Canadicha, A.-Canada que marca o atallo desde o lugar para ir ó Bacelo, ó Castro ou Rozas.
Carandelo.-Prados e touzas. Por baixo do Mallo e a carón do Carballal.
Carballal, O.-Prados e leiras, por riba do Porto da Augüeira, limitan con Rebordiño e, por riba, co Facho.
Cavoco de Trasil, O.-Baixa de Trasil ó Salgueiro; cagadeiro de toda a barreada, antes de chegar a auga corrente e os cagadeiros domésticos.
Corzos, Os.- Cerca de Carandelo, os prados cimeiros, por baixo do camiño que vai pola Augüeira cara a Rebordelo.
Cova do Frade.-Poulas por riba da Lavandeira; marca o comezo da Ladeira pola parte Oeste.
Falgueiroá.-Poulas fronte ás da Cova do Frade.
Facho, O.-Leiras e monte. Por riba das leiras da cabeciña, O Facho mira para Rebordiño e para as Pestanas do Carballal.
Lavandeira, A.-Poulas e touzas. O camiño que sube á Cova do Frade separa A Canle da Lavandeira, que limita con Rozas e mira, desde arriba, para o Barreal.
Mioquiñas, As.-Se cadra dise Miuquiñas. Antigas viñas separadas do lugar polo cavoco de Trasil. Están ós dous lados do camiño do Castro. Pola parte de baixo lindan co Bacelo, coa Porteliña e con Rozas.
Mallo, O.-Prado e peiras por riba de Carandelo.
Pereiro, O.- Por riba dos prados de A Canle, limita tamén con Os Corzos.
Pestanas do Carballal.-Fragas moi acertadamante bautizadas. Miran para o Carballal desde arriba.
Pombariño.- Ribeira de prados que sube desde a cavova de A Canle ata o Porto da Augüeira. Limita tamén co Tolaco, polo sur.
Porqueiro, O.-Prado de Rozas ondo as Bichas levaban a pastar ( efozar os porcos). Agora está cheo de nogueiras. Da ó Porto de Rozas e dase a man co Tolaco.
Porteliña, A.-Portela que leva cara a Rozas e cara o Tómbaro. Cortiñas e prados.
Rebordiño.-Leiras e castiñeiros, por riba do Castro. Limita con Trasile As Touzas, polo sur, e co Carballal polo norte; queda tamén por baixo das Pestanas do Carballal.
Romadoiro, O.-Prados ladeiros que dan comezo á Ladeira por riba do camiño do medio da Ladeira; veciños da Lavandeira e da Cova do Frade.
Rozas.-Ribeira de prados con moito rego e a tiro de pedra do lugar. Limitan coa Porteliña, coa Lavandeira e co Tómbaro.
Rozas, Porto de.- Cruce de camiños: o que sube cara a Pombariño, o da Cova do Frade, o da Ladeira e o que leva ó lugar. Acolle un vertedoiro abandonado que nos avergonza a todos, e non nos avergonza máis polas silvas que o cubren.
Tolaco, O.-Por riba do caño da auga que ven ó lugar. Limita con Rozas, con Pombariño e co Castro.
Tómbaro, O.-Prados que están entre a cavoca de Rozas e a Porteliña, caendo cara o Barreal.
Touzas, As.-Leiras e castiñeiros, por riba de Trasil, entre Rebordiño e O Cerragal.
Trasil.-Zona de prados, leiras e castiñeiros situados por riba da igrexa, cara ó oeste enlaza con Rebordiño e As Touzas (que, polo sur, enlazan co Cerragal), cara ó norte-noroeste, co Castro.
Xogo dos paus, O.-Cruce de camiños, onde se abre en dous o que sae do lugar: un para levar a Rozas, outro para o Castro. Sitio onde os mozos xogaban os paus, os bolos.

domingo, 1 de junio de 2008

E que hai dos nomes dos sitios? Nos imos saber por onde andamos

Se perdemos as nosas palabras volveremos a ser como nenos: falaremos do couso ese ou da cousa aquela; teremos que valernos de acenos. E os sitios que? Como imos chamarlle ós sitios cando se nos escuzan os nomes? Teremos que referirnos ós puntos cardinais? Non é nada doado, en canto se sae dos catro principais. É máis doado falar de nomes concretos e de sitios concretos, sempre. Leiras e faceiras, prados e touzas, lamas e lameiros, cavocas e cavocos, pestanas e sarritáns, todo tiña un nome é, a estas alturas, moitos xa non son para nós máis que vultos no horizonte. Creo que debemos tentar recuperar algúns, aínda que só sexa para poder contar con máis palabras os sitios onde estivemos cando saiamos de camiñada. Pero debemos facelo achegando datos suficientes para a súa localización, porque un topónimo sen localización e como unha palabra sen significado. Nada.

Sabemos os nomes de todos os lugares que hai arredor do lugar? Sabemos onde está A Abeneira? Eu non estou seguro. A Canada do Souto, si. O Cortiñeiro, Trasil, a Costa, o Outeiro. Pero seguro que hai outros nomes de sitios que esquecemos ou que nunca soubemos. Hai nomes tan fermosos que merecerían ser conservados porque sí, por exemplo o da Serra Garrida, que non sempre estaría chea de garridas pero tiña sempre un fermoso nome. Eu, que xa vou curado, dubido: xa non sei se está por riba do Couto ou dos Millais cara a Lagoas (non, aí están Os Garridos, a Serra Garrida vai estar ó outro lado do río). O Penedo de Mourón merecería toda unha mitoloxía, como o castelo de Rechouso ou o Castelo de Rebordelo. Penacova, O Carruceiro, A Gurgoza, Os Corzos, Barxa de Bois, Campelo, as Fragas do Corvo, as Pestanas do Carballal, Cabeza das Fontes, a Cerragatosa, a Cruz de Pedra, a Fraga Furada, as Carbuizas, As Almas, O Piñeiro. Unha chea de localizacións con nomes propios que agardan ser definidas para non quedar baixo o común nome de monte. As Teixugueiras, Fonte das Cubas, A Canle, Pombariño e As Pombeiras. O Viñal e As Mioquiñas. O Salgueiro. Sen esquecer as palabras, que deben ter prioridade, definamos tamén os sitios de San Ciprián. Vai?