Os parvos sempre son doutro sitio

Nos contos da nosa infancia, case sempre con base en sucesos, había moitos que facían protagonistas negativos a veciños dos lugares próximos. Os parvos sempre eran doutra aldea. Formas naturais de elevar a propia estima, supoño. No conto dos muíños, que tan ben nos contaba Horacio Rodríguez e que agora podedes ler tamén en Galicia Encantada, ás veces situaba os feitos en Portugal, na Mofreita.

Hai un conto que si semella ser propio do noso lugar, porque o escenario escollido é o castelo de Rechouso, ese gran montón de fragas de granito que alimentaron moitas fantasías de moitos rapaces. Claro que seguramente o rapaz que sabe era do noso lugar e o que non sabe, pola contra, ou era portugués ou de Milcastros. Imos reproducilo aquí e agora, en parte versión do Horacio, en parte propia colleita. Podemos titulalo

O frío fociño do lobo

Había dous pastoriños que estaban coas ovellas onda o castelo de Rechouso. Un coñecía o sitio e o outro non. O que sabía non paraba de falar e contar o que lle contaran tantas veces. Que alí había unha raposa gravada en ouro sobre unha fraga. Que había un espazo amplo con entrada estreita que chamaban a igrexa dos mouros. Que se sentía caer unha pinga que producía un son metálico, como se batese nunha panela metálica. Que había tesouros enterrados. O que coñecía os misterios do castelo amosoulle ó outro un buraco nunha fraga e convidouno a espreitar. O rapaz foi metendo a cabeza devagar pero despois non era capaz de recuar. Quedou alí preso, enganchado polas orellas. Non había forma de sacalo. A compañeiro tentou tirar del, pero mancábao e berraba. Ata que lle dixo: “Mira, vou ir á casa na procura de axuda, ou por un pico para ver se che podo sacar”. E advertía: “Pero tes que ter coidado co lobo. Se vén o lobo e che atopa aí entalado igual te come”. O rapaz apresado pola boca da fraga preguntou: “E como podo saber eu se vén o lobo, se non podo revolverme?” E o outro: “Pois mira: vouche baixar os pantalóns. O lobo ten o fociño moi frío. Se sentes que anda roldando, trata de afastalo patexando”. O rapaz libre baixou ata os prados de Rechouso, achou un cacho de carouxo e pensou nunha solución que lle aforrase a camiñada ata o lugar na procura da xente ou do pico. Entretívose un cacho para facer ver que tardaba un tempo razoable antes de volver polo calado e arrimar o anaco de carouxo ó cu espido do compañeiro. En canto o coitado cativo sentiu o frío fociño do lobo nas cachas deu un tirón tan forte que puido, por fin, liberarse. Iso si, deixou as orellas alí, apegadas á boca daquela fraga con fame.

Nota.-En Galicia Encantada hai un conto moi semellante a este tan noso que acontece en Calvos de Randín.

O muíño que se foi co temporal

O muíño da Veiguiña -como o da Máquina, o de Abaixo, o da Veiga ou o do Carrizal -foise cun temporal. O do Medo a punto está de seguir o mesmo camiño. O cutado ten medo, en vez de dalo. E seu medo xa está xustificado, se non o remedian. Unha acción na que ben se poderían investir os cartos dos muíños do Monte Muga. En restaurar ese muíño e en reconstruír algún dos outros. Do muíño da Veiguiña, que tanto podería contar como vestidor de bañistas, quedan mostras como esta que achou Vicky nun álbum da nosa mocidade. De todos os muíños, ós da nosa quinta quédannos os recordos das veces que nos tocou axudar a cargar sacos de fariña, das falas do tarabelo, do ruído da auga na canle e, sobre todo, no rodecio. Dos muiños queda tamén, por sorte, o conto que tan ben contaba Horacio. Outra boa forma de investir os cartos da enerxía eólica sería nunha iniciativa que permitise preservar o traballo, as pezas e a memoria que deixou Horacio Rodríguez. Para mostra, este botón de ouro:

O conto dos muíños, contado por Horacio Rodríguez

Aquí non se coñecían os muíños rastreiros, de auga. Pero os veciños souberon que en Galicia os había, e que moian máis con menos traballo, así que xuntaron o concello e acordaron buscar uns técnicos para que montasen un muíño comunal neste río. Os técnicos galegos montaron o muíño, puxérono a funcionar, cobraron o acordado e marcharon de volta para a súa terra.
Cando acabaron de moer todo o grao do lugar, os veciños caeron na conta de que esqueceran preguntar como se paraba o muíño. De balde, comezou a andar máis de presa, coa roda botando unhas chispas do carallo. Pensaron que era cousa de bruxas ou do demo, que había que chamar ó cura para que botase uns esconxuros antes de que se estragase a maquinaria. O cura botou os seus responsos sen resultado. Cansado de rezar, decidiu intentar outro camiño:
-Xa que nos respectas a miña palabra, respectarás polo menos a miña coroa!
E agachou a cabeza nunha prolongada avenia. A roda do muíño xiraba a tal velocidade que lle varreu coa cabeza coma se fose unha guillotina.
A xente que estaba alí, escapou ás carreiras, asustada. Saltaron por riba da canle do muíño, para fuxir. Entón, unha vella que xa non estaba para moitas carreiras caeu no medio da canle, cortou a auga e parou o muíño. A partir dese momento, cada vez que querían parar o muíño, atrancaban unha vella na canle.